Voor de tweede keer in de geschiedenis heeft het Amerikaanse Supreme Court deze week geluidsopnamen van een zitting naar buiten gebracht. Het gerechtshof besloot hiertoe vanwege de ‘publieke belangstelling voor de zaak’, die gaat over de vraag of universiteiten voorrang mogen geven aan kandidaten uit etnische minderheidsgroepen.
Slechts één keer eerder was een hoorzitting van de Supreme Court te horen, namelijk toen het na afloop van de laatste presidentsverkiezing besliste of de stemmen in Florida opnieuw mochten worden geteld. Tot nu toe hebben de opperrechters zich zeer huiverig getoond voor het toelaten van microfoons of camera’s in de statige rechtszaal, omdat opnamen de autoriteit van het hof zouden aantasten. Volgens de gebruikelijke procedure geeft het hof pas na enkele weken transcripten van de zitting vrij, waarin vragen en opmerkingen niet meer naar afzonderlijke rechters zijn te traceren.
De dinsdag bepleite zaak is bijna even controversieel als Bush vs. Gore, omdat hij grote gevolgen kan hebben voor de raciale verhoudingen in het land. Veel Amerikaanse top-universiteiten, maar ook militaire opleidingen, geven bij de toelating voorrang aan zwarte studenten om de ‘diversiteit’ op hun campus te vergroten. Leren omgaan met diversiteit is een essentieel onderdeel van de opleiding, stellen zij. Sommige instellingen streven naar een ‘kritische massa’ van minstens tien procent per etnische achtergrond.
Blanke kandidaat-studenten, afgewezen door de Law School van de Universiteit van Michigan, vechten dit toelatingsbeleid aan. Volgens hen streeft de universiteit in feite naar raciale quota’s, een praktijk die de Supreme Court in 1978 ongrondwettelijk heeft verklaard. De studenten worden in hun verweer met woord en daad bijgestaan door de regering van president Bush.
Op de geluidsband van afgelopen dinsdag was te horen hoe de enige zwarte rechter in de Supreme Court, Clarence Thomas, de advocaat van de universiteit vroeg of hij gelooft dat affirmative action bijdraagt aan een betere verstandhouding tussen etnische groepen. ‘Denkt u dat uw toelatingsbeleid hieraan ook maar énigszins wind mee heeft gegeven?’ aldus een sceptische Thomas, die geldt als tegenstander van positieve discriminatie.
Duizenden demonstranten omringden tijdens de zitting het gebouw van het hooggerechtshof, de meeste met borden vóór ‘positieve actie’. Zij werden onder meer toegesproken door dominee en politicus Jesse Jackson, die eraan herinnerde dat in de VS momenteel ‘meer zwarten in de gevangenis zitten dan op de universiteit.’
De uitspraak wordt deze zomer verwacht.