Menu Close

Medische wetenschap verliest wedloop met micro-organismen

SAN FRANCISCO – De wereld moet zich voorbereiden op een tijdperk zonder antibiotica, waarin bacteriële ziekteverwekkers net als voorheen vrij spel hebben. Er zijn al – relatief ongevaarlijke bacteriën gevonden die ongevoelig zijn voor alle antibiotica die de laatste vijftig jaar zijn ontwikkeld. Wanneer ook de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor dodelijke ziekten als long- of hersenvliesontsteking deze laatste horde nemen, staat niets een medische catastrofe in de weg.

Met deze boodschap richtte dr Alexander Tomasz, hoogleraar aan de Amerikaanse Rockefeller-universiteit, zich dit weekeinde tot een bijeenkomst van de American Association for the Advancement of Science.

Tomasz liet zien hoe sinds 1940, toen de ontdekking van penicilline zorgde voor een ommekeer in het bestrijden van bacteriële infectieziekten, de medische wetenschap de wedloop met de micro-organismen aan het verliezen is. In 1967 werd in Nieuw-Guinea de eerste Streptococcus pneumoniae, veroorzaker van onder meer longontstekingen, aangetroffen die zich weinig van penicilline aantrok. Vijfentwintig jaar later is in veel landen meer dan een op de tien patiënten besmet met een penicilline-resistente bacteriestam – in een land als Spanje zelfs meer dan de helft.

Onderzoek aan de resistente bacteriën wijst uit dat zij waarschijnlijk allemaal afstammen van één bacterie die, twintig tot dertig jaar geleden, een stukje genetisch materiaal van een ander, onbekend organisme heeft ‘gestolen’, en zo ongevoelig werd voor penicilline.

Wat voor penicilline geldt, gaat voor vrijwel alle sindsdien ontwikkelde antibiotica op, aldus Tomasz. Enkele jaren nadat de gifstof is geïntroduceerd, verschijnen bacteriën die er ongevoelig voor zijn.

Tot nu toe waren er nog geen microben die tegen alle bekende antibiotica tegelijk bestand waren. Sinds kort is dat anders, aldus Tomasz: er zijn patiënten ontdekt die kampen met enterokokken die op geen enkel middel meer reageren -ook niet op ‘vancomycine’, een antibioticum dat ingrijpt op zulke basale levensprocessen van de bacterie dat werd gehoopt dat er geen resistentie tegen kon ontstaan. Ten onrechte, blijkt nu.

Omdat enterokokken relatief weinig agressief zijn, blijven de gevolgen vooralsnog beperkt tot bij voorbeeld chronische wondinfecties. Maar wanneer deze laatste barrière ook door de veel gevaarlijker pneumokokken en stafylokokken wordt genomen, zijn de gevolgen niet te overzien, aldus Tomasz.

Volgens de Amerikaan moeten met nieuwe antibiotica de behandelingsmethoden veranderen. Patiënten zouden ten minste twee nieuwe middelen tegelijk moeten krijgen, om de kans op het ontstaan van resistentie tot een minimum te beperken.

Related Posts