Een intern rapport van het Amerikaanse ministerie van Justitie, begin deze week verschenen, uit zware kritiek op de manier waarop het ministerie na de WTC-aanslag gearresteerde immigranten heeft behandeld.
De kritiek in het rapport is dermate zwaar, dat advocaten van de American Civil Liberties Union (ACLU) schadeclaims voorbereiden tegen ambtenaren, omdat zij mensenrechten met voeten zouden hebben getreden.
Het rapport van de onafhankelijke inspecteur-generaal onthult voor het eerst hoe de Amerikaanse Justitie na 11 september 2001 de Immigratiedienst inzette om nieuwe aanslagen te voorkomen. Door de ‘hoogste niveaus’ op het ministerie werd een officieus beleid gevoerd van ‘vasthouden tot vrijgepleit’, aldus het rapport, en dat ondanks protesten van ministeriële juristen.
Kern van het beleid, dat nooit op papier werd gezet, was dat immigranten die visum-overtredingen hadden begaan, werden opgepakt en vastgehouden tot ze door de FBI waren vrijgepleit van terroristische banden. Grote problemen ontstonden doordat aan dat laatste veel te weinig aandacht werd besteed.
In totaal werden na de aanslag 762 immigranten, vooral uit Pakistan en Arabische landen, opgesloten. Gemiddeld duurde het bijna drie maanden voor zij werden ‘vrijgepleit’. Aanklachten wegens visum-overtredingen lieten soms weken op zich wachten. Gedetineerden, vaak onder zware bewaking, was niet duidelijk waarvoor ze vastzaten, en hen werd veelal contact met familie of advocaten ontzegd. Tegen de laatsten werd soms glashard hun aanwezigheid in een gevangenis ontkend. Sommige gedetineerden werden fysiek en verbaal mishandeld, aldus het rapport.
Inmiddels zijn alle arrestanten gerepatrieerd of vrijgelaten. Niet één is aangeklaagd voor een terroristisch vergrijp.
In een reactie wees de onderminister van Justitie op de ‘crisisatmosfeer’ in de nadagen van de aanslagen, en de noodzaak nieuwe terreur te voorkomen. ‘In dat licht’, schrijft de onderminister in een brief bij het rapport, is het ‘niet eerlijk’ zijn ambtenaren nu te bekritiseren.
De inspecteur-generaal geeft in zijn conclusies nochtans geen krimp. ‘Zelfs in de chaotische nasleep van de WTC-aanslag had Justitie zorgvuldiger onderscheid moeten maken tussen mogelijke verdachten van terrorisme en immigranten van wie geen enkel verband met terrorisme bekend was,’ aldus de inspecteur.
Het volledige rapport van inspecteur-generaal Glenn Fine is te vinden bij het Amerikaanse ministerie van Justitie.