Menu Close

Congres VS: schaf ‘doodsbelasting’ af

Staatscourant, juli 2000

Het Amerikaanse Congres wil erfenissen niet langer belasten, maar stuit op verzet van de president. Volgens Clinton zouden alleen multimiljonairs van de afschaffing profiteren.

WASHINGTON — Een ‘onverantwoordelijke’ belastingverlaging, die slechts ten goede komt aan de allerrijksten in de Amerikaanse samenleving terwijl miljoenen bejaarden vruchteloos wachten op geld voor hun medicijnen. Zo omschreef de Amerikaanse president Clinton deze week de poging van het door Republikeinen gedomineerde Congres om de successiebelasting geheel af te schaffen.

Nadat eerder het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden al koos voor een wet die de belasting op erfenissen over tien jaar zou afbouwen, gaf afgelopen week ook de Senaat het voorstel ruime steun. Met 59 tegen 39 stemmen aanvaardden de senatoren geleidelijke opheffing van de Estate and Gift Tax — maar niet dan nadat die voor de gelegenheid was omgedoopt tot Death Tax: een belasting op de dood.

Ruim honderdvijftig miljard gulden per jaar zou de Amerikaanse schatkist door de afschaffing mislopen. De helft van dat bedrag, rekende Clinton dit weekeind voor, zou op de bankrekeningen van hooguit drieduizend families blijven staan. En dat, aldus de president, terwijl tientallen miljoenen Amerikaanse bejaarden nog steeds wachten op vergoeding van hun medicijnen.

Republikeinen toonden zich echter tevreden met de ruime overwinning in het Congres — deels dankzij de steun van conservatieve Democraten. ‘Amerikanen vinden het belangrijk hun zuurverdiende winst door te kunnen geven aan hun kinderen,’ aldus oud-presidentskandidaat en senator John McCain.

Afschaffing van successiebelasting, menen de Republikeinen, stimuleert investeringen en schept werkgelegenheid. Het voorkomt bovendien dat miljoenen Amerikanen zich in bochten moeten wringen om te voorkomen dat hun vermogen naar de fiscus gaat of dat familiebedrijven na een sterfgeval moeten worden verkocht om de aanslag te betalen.

De kans dat de wet snel zal worden bekrachtigd is klein: de president heeft gedreigd het plan met een veto te zullen treffen. Maar de kwestie zet de toon voor de komende verkiezingen: Republikeinen zetten onverminderd in op verlaging van belastingen — ook als dat voornamelijk in het voordeel werkt van de happy few.

In het voor Europese begrippen milde Amerikaanse belastingstelsel is de Estate and Gift Tax een opmerkelijke uitzondering. Wie in de VS zijn vermogen aan de kinderen nalaat, doneert van de laatste gulden 55 cent aan de federale overheid. In de praktijk is het leed daar nog eens niet mee geleden: omdat ook afzonderlijke staten successiebelasting heffen, kan het toptarief oplopen tot boven de zeventig procent. Ter vergelijking: in Nederland heft de overheid van ervende kinderen nimmer meer dan het toptarief van 27 procent.

Nader beschouwd zijn de twee stelsels overigens lastiger te vergelijken. Zo kent de Amerikaanse wet een vrije voet van miljoenen guldens, die ervoor zorgt dat alleen echt rijke overledenen worden belast. Maar bij grote vermogens loopt de aanslag wel zeer snel op: voor kinderen van overleden multimiljonairs ware het beter als hun ouders in Nederland, en niet in Amerika hadden gewoond.

De strenge successiebelasting dateert uit 1916, toen president Wilson, om de rekeningen van de Eerste Wereldoorlog te betalen, zich wendde tot rijke landgenoten. Weliswaar hielden wetaanpassingen en kundige accountants sindsdien meer en meer Amerikanen buiten schot, maar voor de meest welvarende twee procent van de bevolking schieten zelfs de meest inventieve kunstgrepen nog steeds tekort.

In 1998 overleden bijna drieduizend Amerikanen met een vermogen van meer dan vijf miljoen dollar. Gemiddeld, aldus de Amerikaanse belastingdienst, verdween 3,6 miljoen dollar uit hun nalatenschap naar de federale overheid.

In een democratie valt het niet mee zo’n selecte groep te hulp te schieten — president Ronald Reagan faalde, en ook opvolger George Bush kreeg onvoldoende steun. Maar met ongekende overheidsreserves, en een snel groeiend aantal multimiljonairs, wagen Republikeinen nu een nieuwe kans.

Afschaffing van de successiebelasting maakte al deel uit van een pakket aan belastingverlagingen dat het Congres vorig jaar vergeefs aan Clinton presenteerde. Die verlaging moest een groot deel van het begrotingsoverschot ‘teruggeven’ aan de burger.

Nadat de president zijn veto over het pakket had uitgesproken, wijzigden de Republikeinen hun strategie: in plaats van in een pakket worden verlagingen nu één voor één opnieuw aangenomen. Elk presidentieel veto op een belastingverlaging leidt daardoor tot nieuwe media-aandacht — aandacht die de Republikeinen, kort voor de verkiezingen van november, goed denken te kunnen gebruiken.

Het was dan ook geen toeval dat, na de Death Tax, deze week nog een onpopulaire belasting bij Clinton ter vernietiging werd voorgedragen: de hogere tarieven voor gehuwde stellen, die door hun samenwonen geacht werden goedkoper uit te zijn. Ook dit belastingonderdeel werd voorafgaand aan politieke discussie voorzien van een nieuwe bijnaam: een ‘belastingstraf op het huwelijk’ is in de publieke opinie moeilijk te verdedigen.

Met een spervuur aan door de president tegengehouden belastingverlagingen hopen Republikeinen de komende maanden de Democraten in het defensief te dringen. Tax cuts, geloven zij, vallen bij Amerikaanse kiezers beter in de smaak dan nieuwe overheidsuitgaven — zelfs wanneer ze alleen ten goede komen aan een rijke bovenlaag.

Related Posts