Voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis heeft een televisieploeg toestemming gekregen het juryberaad te filmen tijdens een zaak waarin de doodstraf zal worden geëist. De beslissing, genomen door een rechtbank in Texas, leidt in de VS tot discussie.
Het besluit van de rechter, Ted Poe, volgde op een verzoek van programmamakers van het publieke televisienetwerk PBS. Het programma, ongeveer vergelijkbaar met het Nederlandse ‘Zembla’, maakt een documentaire van enkele uren, waarin zij de strafzaak tegen een 17-jarige verdachte van roofmoord van begin tot eind volgt. Tijdens het juryberaad willen de makers gebruik maken van een op afstand bestuurde camera. Ze hebben beloofd ‘de hoogste journalistieke, ethische en artistieke standaarden’ te zullen nastreven, en pas tot uitzending over te gaan nadat de strafzaak definitief is beslist.
De advocaat van de verdachte gaat akkoord met de camera, omdat hij denkt dat zijn cliënt er baat bij zal hebben. Juryleden besluiten minder gemakkelijk een minderjarige te executeren, vermoedt de raadsman, wanneer ze weten dat de wereld over hun schouder meekijkt.
De openbare aanklager is juist fel tegen, uit angst dat juryleden niet meer vrijuit zullen spreken. Sommige leden zouden kunnen vrezen voor represailles van de verdachte of zijn omgeving, anderen zouden zich inhouden omdat zij niet tot in lengte van jaren met uitspraken willen worden geconfronteerd. Van de 110 opgeroepen mogelijke juryleden vielen 14 af omdat zij zelf bezwaar maakten tegen de aanwezigheid van een camera.
In de discussie wordt een veelheid aan argumenten voor en tegen genoemd. Sommigen vrezen juist dat tégenstanders van de doodstraf zich stil zullen houden omdat hun sociale omgeving vóór is. Anderen denken dat publiciteitsbeluste jury’s zullen overblijven, omdat bescheiden mensen voor de eer zullen bedanken. Weer anderen menen dat het besloten karakter van het beraad juist een cruciaal onderdeel is van het Amerikaanse stelsel van juryrechtspraak.
Of de camera inderdaad zal worden toegelaten, is nog niet helemaal zeker. Deze week legde een hogere rechter in Texas de zaak tijdelijk stil om de beslissing van Poe te toetsen. De wet in Texas zegt niets over camera’s, maar stelt wel dat ‘niemand bij de jury aanwezig mag zijn tijdens haar beraad.’
Een woordvoerder van Poe zei tegen de New York Timesdat ‘iedereen die ooit voor een camera heeft gezeten weet dat je binnen twee seconden bent vergeten dat die er staat.’ Zelf verklaarde de rechter tegen de Houston Chronicledat hij geen toestemming zou hebben gegeven als hij dacht dat een camera juryleden beïnvloeden zou. ‘Ik denk dat wij het beste rechtssysteem hebben dat ooit heeft bestaan,’ verklaarde Poe zijn beslissing. `We moeten ons niet schamen voor hoe het werkt. Laten we ermee pronken.’
Als de camera inderdaad toegang krijgt, zou het overigens niet voor het eerst zijn dat juryleden worden gefilmd tijdens hun onderlinge beraad. Tot nu gebeurde het echter alleen in enkele lichte strafzaken of in de civiele rechtspraak, meestal met alleen educatieve doeleinden.