EEN BESMETTING met de milde variant van het aidsvirus, die vooral in West-Afrika voorkomt, blijkt bescherming te bieden tegen besmetting met de veel agressievere vorm van het virus die in de rest van de wereld heerst. In de toekomst wordt het daarom misschien mogelijk stukken van ‘onschadelijke’ aidsvirussen te gebruiken voor een goed aidsvaccin.
Tot die conclusie komen onderzoekers uit de Verenigde Staten en Senegal, na een experiment onder prostituees in de Senegalese hoofdstad Dakar. Zij ontdekten dat prostituees die in 1985 met het ‘milde’ aidsvirus – HIV-2 – waren besmet, gedurende negen jaar erna veel minder vaak geïnfecteerd zijn geraakt met het veel agressievere HIV-1. Dat terwijl ze ondertussen niet veiliger zijn gaan vrijen, getuige de zelfs nog opgelopen frequentie waarmee ze andere geslachtsziekten hebben opgelopen.
De resultaten van het onderzoek werden gisteren gepubliceerd in het tijdschrift Science (16 juni, p. 1612).
Besmetting met het Afrikaanse aidsvirus, aldus de onderzoekers, lijkt een bescherming van 70 procent te geven tegen de agressieve variant van aids. Een kunstmatig vaccin dat zon bescherming zou bieden, zou direct met groot enthousiasme worden begroet.
HIV-2 is een variant van het aidsvirus die vrijwel alleen in het westen van Afrika wijd is verspreid. De virusvariant is minder besmettelijk dan HIVI, de variant die in de rest van de wereld opruikt. Mensen die met HIV-2 besmet raken, leven gemiddeld bovendien nog 25 jaar zonder symptomen. Bij HIV-1 bedraagt de gemiddelde incubatietijd minder dan de helft – ongeveer elf jaar.
De ontdekking is interessant, omdat een vergelijking met het pokkenvirus zich onmiddellijk opdringt. De uitroeiing van deze wereldwijde virusziekte kwam tot stand nadat een Britse plattelandsarts, Edward Jenner, ontdekte dat melkmeisjes zelden pokken krijgen. Zij waren eerder besmet met het koe-pokken-virus – een variant die bij mensen slechts milde symptomen geeft. De oplossing van Jenner bleek geniaal: het koepok-virus werd met overweldigende succes ingezet als vaccin tegen het pokkenvirus.
Nu blijkt dat HIV-2 bescherming biedt tegen HIV-1, opent zich theoretisch een onverwachte route naar een aidsvaccin. Niet dat volgende week kan worden begonnen met de verspreiding van het HIV-2-virus – ook dit virus blijft dodelijk, zij het veel langzamer. Maar, zo stelt de Amerikaanse immunologe Frances Gotch in Science, “wanneer we maar hard genoeg zoeken, dan zouden we wel eens een zwakke variant van HIV-2 kunnen tegenkomen die beschermt tegen HIV-1 zonder grote risico’s.”
De nieuwe ontdekking is koren op de molen van onderzoekers die menen dat alleen een levend aidsvirus, op een natuurlijke dan wel kunstmatige manier verzwakt, als vaccin uiteindelijk genoeg bescherming tegen aids kan bieden. Tegenstanders van deze aanpak vinden het gebruik van levende virussen, hoe verzwakt ook, te gevaarlijk.