WASHINGTON – Amerikaanse onderzoekers zijn enkele weken geleden begonnen met een experiment dat op den duur moet leiden tot een geheel nieuwe biologische behandeling van kankergezwellen. Zij injecteerden een vrouw die lijdt aan een kwaadaardige vorm van huidkanker met haar eigen afweercellen, waarin tevoren een gen was ingebouwd dat een tumorbestrijdende stof produceert.
Het is voor het eerst in de geschiedenis dat via een vorm van genetische manipulatie menselijke cellen worden aangezet om in het lichaam een giftige stof aan te maken. Het nieuws van het experiment werd gisteren tijdens het jaarlijkse congres van de American Association for the Advancement of Science (AAAS) bekendgemaakt door dr S.A. Rosenberg, onderzoeker bij het National Cancer Institute bij Washington.
Het onderzoeksteam maakte gebruik van speciale afweercellen, ’tilcellen’, die in kleine aantallen in het lichaam van kankerpatiënten voorkomen. Ze zijn in staat de tumoren in het eigen lichaam binnen te dringen en van binnenuit te bestrijden. Wanneer ze buiten het lichaam worden geselecteerd, vermeerderd en vervolgens weer ingespoten, kunnen ze – ook zonder genetische ingrepen – bij veertig procent van de behandelde patiënten de tumor terugdringen.
Om de werking van de tilcellen verder te verbeteren, bouwden de onderzoekers echter het gen in dat de informatie bevat om de stof Tumor Necrosis Factor (TNR) te maken. Van TNR is bekend dat het tumoren effectief kan bestrijden. De benodigde concentratie van de giftige stof is echter vijftig maal hoger dan het menselijk lichaam kan verdragen. Daardoor was het tot nu toe niet bruikbaar bij de behandeling van kankerpatiënten.
Wanneer Rosenberg en zijn collega’s in hun opzet slagen, zullen de aangepaste tilcellen het giftige medicijn echter alleen afleveren op de plaatsen waar het echt nodig is: binnenin de tumoren. Wanneer hun berekeningen kloppen, zal de concentratie ter plekke hoog genoeg oplopen om de gezwellen te doen verschrompelen. De aangepaste tilcellen zelf zullen naar verwachting na 30 tot 180 dagen zijn verdwenen.
Omstreden
De toepassing van genetische manipulatie op menselijke cellen is zeer omstreden. Tegenstanders zijn van mening dat niemand het recht heeft in te grijpen in de erfelijke eigenschappen van mensen. Bovendien bestaat de vrees dat door de betrekkelijk willekeurige manier waarop de genen worden ingebouwd, andere schadelijke genen – zoals kankerverwekkers – juist worden geactiveerd.
Ook de betrokken onderzoekers onderkennen dit gevaar. Volgens hen lopen de betrokken patiënten zonder behandeling echter nog veel grotere risico’s. Bovendien, zeggen zij, is in de vele proeven die tot nu toe op dieren zijn uitgevoerd het gevreesde effect nooit waargenomen.