Menu Close

Minister wil quarantaine terug

ROTTERDAM — De overheid moet tijdens uitbraken van besmettelijke ziekten weer de bevoegdheid krijgen om gezonde burgers af te zonderen. De huidige wet, die alleen gedwongen isolatie van patiënten mogelijk maakt, schiet bij aandoeningen zoals SARS te kort. Dat schrijft minister Hoogervorst (Volksgezondheid) in een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer.

De huidige wet geeft burgemeesters wel de mogelijkheid burgers onder dwang in ziekenhuizen te isoleren, maar alleen als er `gegronde redenen’ zijn om te vermoeden dat zij daadwerkelijk aan de besmettelijke ziekte lijden. Die omschrijving, zo is de afgelopen maanden door de ministeries van VWS en Justitie vastgesteld, biedt niet de mogelijkheid contacten van bijvoorbeeld SARS-patiënten te dwingen in quarantaine te gaan.

De nieuwe wet zou gemeentelijke gezondheidsdiensten de optie geven om, onder dreiging van onmiddellijke arrestatie en tot vier jaar gevangenisstraf, gezonde contacten van vermoedelijke patiënten in quarantaine-centra op te sluiten. Ook andere maatregelen, zoals het opleggen van huisarrest, de verplichting zich te onderwerpen aan medisch toezicht en een verbod huisbezoek te ontvangen, zouden op grond van de aangepaste wet op ruime schaal kunnen worden toegepast.

Aanpassing van de wet zou in veel opzichten een terugkeer zijn naar de situatie zoals die gold tot begin 1999. In dat jaar werden vrijwel alle potentiële dwangmaatregelen geschrapt.

De terugkerende bepalingen zouden gaan gelden voor alle ziekten met een ‘hoge letaliteit en besmettelijkheid’. Daartoe behoren pokken, polio, SARS en ruim twintig andere ziekten vallend onder de ‘B-lijst’ van meldingsplichtige besmettelijke ziekten, zoals cholera, difterie, hondsdolheid, mazelen en tuberculose.

Te optimistisch

Volgens de minister heeft de wetgever zich in 1999, bij nader inzien ten onrechte, door de medische vooruitgang laten verleiden tot grotere terughoudendheid.

“Gemeend werd dat het accent in de wetgeving enigszins kon verschuiven van de bescherming van de bevolking naar de grondrechten van de persoon bij wie een infectieziekte wordt vermoed of vastgesteld,” aldus de minister in zijn toelichting bij de wet. Maar onder verwijzing naar de toegenomen dreiging van bioterrorisme en de uitbraak van SARS eerder dit jaar stelt hij vast dat “de wetgever de zaken toen mogelijk te optimistisch heeft beoordeeld.”

De behoefte aan extra dwangmaatregelen kwam afgelopen jaar naar boven tijdens het opstellen van gedetailleerde draaiboeken tegen mogelijke uitbraken van pokken en SARS. Volgens de opsteller van de draaiboeken, de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziekten (LCI), is snelle opsporing en afzondering van alle contacten van vermoedelijke patiënten de enige manier om zulke uitbraken in de kiem te smoren. Het draaiboek `SARS I’ signaleert dat voor dwang nog geen wettelijke basis is, maar stelt dat `in voorkomende gevallen GGD’en reeds [dienen te handelen als ware deze wetgeving reeds voorhanden’.

Op één punt laat het voorstel van Hoogervorst de huidige wet intact: dwangmaatregelen moeten binnen enkele dagen worden getoetst door een onafhankelijke rechter. Weglating van die eis zou de wet strijdig maken met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De plicht om elke afgezonderde patiënt onmiddellijk een advocaat toe te wijzen, zou voor ernstige uitbraken echter worden geschrapt.

De meeste Nederlanders zouden een verzoek tot afzondering vrijwillig opvolgen, vermoeden epidemiologen. Maar voor de kleine groep weigeraars `moet je de sterke arm achter de hand hebben,’ zegt directeur Roel Coutinho van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst in Amsterdam. Coutinho is blij met het wetsvoorstel, omdat het een zijns inziens overdreven nadruk op individuele rechten zou corrigeren. Tegelijk erkent de epidemioloog dat hij, noch zijn collega’s, voor 1999 hebben gewaarschuwd dat nieuwe dodelijke infectieziekten Nederland kunnen treffen.

Gezondheidsjurist Jos Dute, verbonden aan de Universiteit Maastricht en een belangrijke architect van de huidige wet, noemt het nieuwe wetsvoorstel echter `paniekvoetbal’. “Járen hebben we over de huidige wet nagedacht en gepraat,” zegt Dute teleurgesteld. “Eindelijk hadden we een wet die óók in bedreigende situaties oog houdt voor de positie van het individu. Dan ga je toch niet op een achternamiddag even alle geschrapte bepalingen recyclen?”

De bestrijding van dodelijke en besmettelijke ziekten is vooral actueel omdat virologen inmiddels serieus rekening houden met een terugkeer van SARS. De kans dat ook ons land door zo’n epidemie zou worden getroffen is groot. Huidige ontwerp-draaiboeken gaan uit van een uitbraak tot 200 gevallen, ongeveer vergelijkbaar met die in Toronto eerder dit jaar. Om die uitbraak te bedwingen kregen vele duizenden Canadezen de opdracht in quarantaine te gaan.

Voor grotere uitbraken zal vooralsnog geen draaiboek worden opgesteld. Mocht het zover komen, dan zal `ad hoc passend beleid vastgesteld moeten worden,’ aldus het concept-draaiboek `SARS II’.

Related Posts