HET POKKENVIRUS, één van de grootste misdadigers van de eeuw, lijkt andermaal aan de uitvoering van zijn doodvonnis te ontkomen. De Amerikaanse regering, zo liet het Witte Huis vorige week weten, zal tijdens een vergadering van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) eind deze maand in Genève pleiten voor gratieverlening. En aangezien één van de twee laatste voorraden van het virus in de Verenigde Staten ligt opgeslagen, betekent de plotselinge koerswijziging bijna zeker opschorting van de executie, gepland voor 30 juni aanstaande.
Het zou de tweede keer zijn dat een voornemen tot vernietiging van het virus op het laatste moment wordt teruggedraaid: eerder zorgde vooral Russisch verzet voor uitstel van executie, die aanvankelijk op 31 december 1993 zou plaatsvinden. Toen toonde Amerika zich nog voorstander van vernietiging, net als trouwens de meeste van de 190 bij de WHO aangesloten landen.
Aan de basis van het nieuwe standpunt ligt een rapport van de Amerikaanse Academie van Wetenchappen, geschreven op verzoek van president Clinton. In het vorige maand uitgekomen rapport stelden negentien deskundigen vast dat het bezit van het levende virus wetenschappelijk niet vergelijkbaar is met de beschikbaarheid van alle genetische informatie over het virus.
“Behoud van het virus,’’ aldus de commissie, “zou kunnen leiden tot nieuwe en belangrijke ontdekkingen.’’ Onderzoek aan levende virussen zou manieren kunnen opleveren om de verouderde vaccinvoorraad te vervangen door nieuwe, veiliger vaccins, te gebruiken bij een overhoopte uitbraak. Levende virussen zouden ook behandelingen van de ziekte kunnen opleveren.
Officieel kent de wereld nog maar twee voorraden van het uiterst dodelijke en besmettelijke pokkenvirus. De ene is opgeslagen in Moskou, de andere ligt achter slot en grendel in de Amerikaanse stad Atlanta. Maar de laatste jaren wordt openlijk betwijfeld of dit echt de enige voorraden zijn. Hardnekkige geruchten willen dat ook een Russisch laboratorium voor biologische oorlogsvoering in Novosibirsk over levend virus beschikte, en dat een deel van die voorraden mogelijk in vreemde handen is gevallen.
Het is de angst voor een biologische aanval, door een vreemde mogendheid of terroristen, die voor de regering-Clinton de doorslag heeft gegeven.
Het is nog onduidelijk wat de VS, én Rusland, zullen doen wanneer zij komende maand de algemene vergadering van de WHO niet kunnen overtuigen. “We denken dat we goede argumenten hebben, en gaan er vooralsnog vanuit dat we in Genève concensus kunnen bereiken,’’ aldus deze week een woordvoerder van de presidentiële Raad voor Nationale Veiligheid.