WIE MEER kranten leest, zal vorige week vreemd hebben opgekeken. ‘Kwakkelkind heeft geringe baat bij homeopathie’, kopte Trouw op zaterdag. ‘Homeopathie helpt niet bij verkouden kinderen,’ stelde NRC Handelsblad daar tegenover. ‘Homeopathie niet zinvol bij infectie van luchtwegen,’ meldde deze krant. Je zou het niet zeggen, maar allemaal beschreven ze hetzelfde onderzoek aan de Vrije Universiteit — dat waarop de homeopathische arts E. de Lange afgelopen woensdag promoveerde.
De geneeskundefaculteit van de VU zelf bracht deze week pas een persbericht uit. ‘Kinderen met luchtweginfecties hebben in geringe mate baat bij homeopathische middelen,’ luidde de eerste zin. Het effect is ‘(net) niet statistisch significant’ werd er in voor de leek raadselachtige termen aan toegevoegd.
‘Idioot’, ‘nonchalant’ en ‘onwetenschappelijk’ noemt prof. dr H. Timmerman, farmacochemicus aan de VU en verklaard bestrijder van onbewezen alternatieve geneeswijzen, het persbericht. Een onderzoek dat geen significante verschillen tussen behandelde en onbehandelde kinderen vindt, mag niet zo worden gepresenteerd, meent hij.
Timmerman heeft daarom direct een brief aan het faculteitsbestuur gestuurd. “Ik vind dat dat zich van dit persbericht moet distantiëren.” Decaan prof. dr T. Sminia van de geneeskunde-faculteit blijkt tot zon stap echter niet genegen. Hij geeft toe dat het persbericht een stap is op ‘een gevaarlijke weg’ en dat ‘de terminologie anders had gekund.’ Maar, zegt hij, de faculteit stelt zich op achter de ‘genuanceerde conclusie’ van de onderzoekster.
Veel anders zit er voor Sminia ook niet op, want hij is naast faculteitsdecaan ook lid van de promotiecommissie.
Ook Jeroen Timmerman, als voorlichter verantwoordelijk voor het gewraakte persbericht, geeft achteraf toe dat de tekst ‘licht verwarrend’ is. Het bericht is ‘niet handig geformuleerd. Maar, houdt hij vol, ‘er is wèl een effect gemeten. Over de interpretatie daarvan valt te twisten. Ik vind niet dat ik de kluit heb belazerd.’ Bij het volgende onderzoek naar de werking van een homeopathisch middel zal hij het wel duidelijker zeggen, belooft Timmerman. Maar als nu de fabrikant van dit homeopathische drankje binnenkort de VU citeert, die immers zegt dat kinderen er baat bij hebben? “Aan fabrikanten sturen wij onze persberichten niet toe.” Wiskundigen van de VU houden zich, gevraagd naar een oordeel over de controversiële conclusie, op de vlakte. “Wij vinden de formulering niet fraai, maar kunnen ons er niet over opwinden — we zien wel ergere dingen,” ontwijkt dr M. de Gunst kritiek op haar VU-collega’s. “Gaat u dit nu in de krant zetten?”
Prof. dr R. Gill, die aan de Utrechtse universiteit beschikbaar is voor ‘statistische consultatie’, wil wel een onafhankelijk oordeel geven. Na bestudering van de onderzoeksresultaten vat hij bondig samen: “Of dit middel een effect heeft, dat kun je op basis van deze gegevens absoluut niet zeggen. Het enige dat je wel kunt zeggen is dat, als er al een effect is, dat effect maar heel klein is.”