Een van de grootste producenten van homeopathische middelen in Nederland, VSM Geneesmiddelen BV in Alkmaar, heeft de aanval geopend op de Vereniging tegen de Kwakzalverij. De fabrikant eist grote geldbedragen van bestuursleden van de stichting omdat ze een spierpijnbestrijdende zalf kankerverwekkend noemen en de homeopathie in het algemeen ‘in een kwaad daglicht stellen’.
Directe aanleiding tot de actie is een artikel van twee bestuursleden van de vereniging in het Pharmaceutisch Weekblad, het tijdschrift van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie (KNMP).
In het artikel noemden de twee een populair produkt van VSM, ter bestrijding van spieren gewrichtspijnen, ‘dubieus. In dierproeven zou zijn aangetoond dat een bestanddeel van het smeersel kankerverwekkend is.
Homeopathische middelen in het algemeen zijn, aldus de bestuursleden in het gewraakte artikel, ‘volstrekt onwerkzaam en nutteloos’.
De fabrikant eist via zijn advocaat rectificatie van de uitlatingen. Voorts wil VSM van de vereniging, van de bestuursleden C. Renckens en H. de Vries en van de KNMP telkens 25.000 gulden schadevergoeding.
Als partijen bovendien nog vaker ‘negatief spreken over SRLgelei of over homeopathie in het algemeen, zal tienduizend gulden per geval per dag worden geëist.
Volgens De Vries zal de vereniging niet op de eisen ingaan. “Je kunt net zo goed van de paus eisen dat hij een advertentie plaatst voor het gebruik van condooms,” aldus de Heerenveense apotheker.
Kern van het conflict vormen stoffen, PA’s genoemd, die deel uitmaken van extracten van de smeerwortel (Symphytum officinale). In dierproeven zijn deze stoffen, bij inwendig gebruik, kankerverwekkend gebleken. Om die reden zijn volgens De Vries in de VS en Oostenrijk alle middelen die PA’s bevatten verboden.
In Duitsland zijn verschillende normen ontwikkeld voor inwendig en uitwendig gebruik. In Nederland bestaan, aldus De Vries, geen richtlijnen.
Volgens VSM valt het produkt SRL-gelei binnen de Duitse normen en is ‘het risico van het ontstaan van kanker ten gevolge van SRL-gelei verwaarloosbaar.’ Het bedrijf noemt de uitlatingen van de Vereniging tegen de Kwakzalverij daarom ‘onjuist en misleidend. De Vries, secretaris van de Vereniging tegen de Kwakzalverij, spreekt tegen dat het VSM-produkt altijd onder de normen blijft. Hij wijst erop dat in de bijsluiter van SRL-gelei met geen woord wordt gerept over de kankerverwekkende bestanddelen.
Ook zijn geen waarschuwingen opgenomen ‘voor intensief gebruik, voor smeren op slijmvliezen of open wondjes of voor toepassing door vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven.
Het is voor het eerst dat bestrijders van alternatieve geneeswijzen worden geconfronteerd met zwaar juridisch geschut. Volgens een woordvoerder van VSM is tot de actie overgegaan omdat met name De Vries ‘stelselmatig onjuiste informatie over SRL-gelei naar buiten brengt.
Dat de eis is uitgebreid tot homeopathie in het algemeen, verklaart de woordvoerder uit de bedrijfsfilosofie van VSM. “Wij voelen ons verantwoordelijk voor de homeopathie in Nederland, en het imago daarvan wordt geschaad.” VSM voert een intensieve reclamecampagne onder de leus ‘Vertrouw op homeopathie, vertrouw op VSM’.
In het Pharmaceutisch Weekblad noemden de auteurs homeopathie echter een ‘bijna tweehonderd jaar oude dwaalleer’ en homeopatische produkten ‘volstrekt onwerkzaam en nutteloos. De auteurs noemden als voordeel van een vorm van registratie van dergelijke middelen de ‘eliminatie van dubieuze produkten’, zoals SRL-gelei.
Volgens de Vereniging hebben alternatieve geneesmiddelen waarvan de genezende werking niet is aangetoond, ten onrechte de naam per definitie ongevaarlijk te zijn.
De Vries is wel een beetje bang geworden van de hoge claim, bekent hij: “Als apotheker zie ik het als een heilige plicht mijn klanten te waarschuwen tegen verkeerde produkten. Ik lever dit produkt zelf dan ook niet af.
Maar stel je voor wanneer ik bij elke uitspraak een claim aan de broek krijg. Dan kan ik me arm procederen. Wij moeten een beroep kunnen doen op de vrijheid van meningsuiting.” De kwestie raakt aan een ernstig probleem, vindt De Vries, waarin de overheid schromelijk tekortschiet. Anders dan in veel andere landen kunnen alternatieve geneesmiddelen zich aan elke vorm van regulering onttrekken, omdat ze onder geen enkele wet vallen: het zijn geen voedingsmiddelen, maar ook geen geneesmiddelen, omdat de genezende werking niet is aangetoond. “Het is een schandaal dat daardoor ook gevaarlijke produkten gewoon vrij verkrijgbaar zijn,” aldus De Vries.
Een woordvoerder van VSM kon nog niet zeggen of het bedrijf, na de weigering van de vereniging, daadwerkelijk naar de rechter zal stappen om rectificatie af te dwingen.