Menu Close

Satelliet sluit debat: cfk’s bron van ozongat

VOOR SOMMIGEN zal het klinken als mosterd na de maaltijd, maar voor het archief is het een niet onbelangrijke vondst: na drie jaar gegevens verzamelen heeft de Hoge Atmosfeer Onderzoeks-satelliet (UARS) van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA het bewijs gevonden dat het gat in de ozonlaag boven de Zuidpool inderdaad wordt veroorzaakt door chloor-fluor-koolwaterstoffen – cfk’s. In de bovenste lagen van de atmosfeer, op tientallen kilometers boven het poolgebied, trof de satelliet voor het eerst sporen van deze verbindingen aan. Bovendien blijkt uit de satelliet-gegevens een gestage toename van fluor-verbindingen die bij de afbraak van cfk’s vrijkomen.

Al jarenlang waarschuwen klimatologen dat het gebruik van cfk’s in koelinstallaties, schuimverpakkingen en spuitbussen de ozonlaag in gevaar brengt. De chlooratomen uit de cfk-verbindingen zouden onder invloed van zonlicht veel meer ozonmoleculen omzetten in zuurstofmoleculen dan normaal. Daardoor wordt een groter deel van het ultraviolette zonlicht doorgelaten naar het aardoppervlak, waar het een schadelijke uitwerking heeft op levende organismen.

Hoewel sinds ongeveer vijftien jaar geleden regelmatig een forse vermindering van de ozon-concentratie boven Antarctica wordt waargenomen, ontbrak tot nu toe het harde bewijs dat dit ‘gat’ werd veroorzaakt door cfk’s. Critici van cfk-werende maatregelen noemden de afgelopen jaren onder meer chloor uit oceaan-water en vulkanische gassen als mogelijke bron van de toegenomen chloor-concentratie in de stratosfeer.

Volgens de onderzoekers die de gegevens van de NASA-satelliet hebben verwerkt, maken de jongste waarnemingen definitief een einde aan de discussie. “Deze resultaten bevestigen onze theorieën over de werking van cfk’s,” aldus dr Mark Schoeberl. “De waarneming van waterstoffluoride in de stratosfeer, een gas dat daar van nature niet voorkomt, rekent af met de mogelijkheid dat chlorides van vulkaan-uitbarstingen of een andere natuurlijke bron verantwoordelijk zijn voor het ozongat.”

Volgens de onderzoekers kunnen zij, met behulp van de nieuwe gegevens, voor het eerst uitrekenen hoeveel procent van de chloor-atomen in de ozonlaag afkomstig is van menselijk handelen. Het resultaat van die berekening laat niets aan duidelijkheid te wensen over: vrijwel alle chloor is afkomstig van cfk’s. Vooruitlopend op definitieve bewijzen heeft de internationale gemeenschap het gebruik van cfk’s de laatste jaren ingrijpend beperkt. Daardoor neemt de concentratie in de stratosfeer niet meer toe. Het zal echter nog tientallen jaren duren voor het gat in de ozonlaag weer geleidelijk zal verdwijnen.

Related Posts