De spanning rond de onderhandelingen over een nieuwe OV-Studentenkaart loopt op. Minister Ritzen van onderwijs geeft toe dat hij de Nederlandse Spoorwegen tegemoet moet komen, maar weet niet hoe. Ook de stilzwijgende steun van milieu-organisaties raakt hij kwijt. Hun aanvankelijke enthousiasme is inmiddels omgeslagen.
HEBBEN STUDENTEN vanaf september 1994 nog een onbeperkte OV-Studentenkaart, of zullen ze zich tevreden moeten stellen met een ‘aangeklede trajectkaart’ — eentje voor tussen huis en studie, die niet eens recht geeft op een ritje met de stadsbus? De onderhandelingen over een nieuw contract tussen minister Ritzen van onderwijs en de openbaar-vervoerbedrijven zijn in volle gang. Gisteravond nog werden de standpunten uitgewisseld. Volgens ingewijden moet de uitkomst echter niet voor 23 april worden verwacht.
De positie van de verschillende onderhandelingspartners is moeilijk. Zo weigeren de Nederlandse Spoorwegen op dezelfde voet verder te gaan, omdat studenten voor de — toch al zeer lage — prijs van 70 gulden per maand èrg veel reizen. Aan de andere kant leed het bedrijf vorig jaar een verlies van 80 miljoen gulden, zodat het mislopen van 240 miljoen aan inkomsten een weinig aantrekkelijke optie is.
De onderhandelingspositie van de Spoorwegen wordt nog verder verzwakt doordat de gezamenlijke busbedrijven een voorstel op tafel hebben gelegd om, mochten de NS halsstarrig blijven, het lange-afstandvervoer met snelbussen over te nemen.
Minister Ritzen zit echter evenmin op rozen. Met tegenzin erkende hij dat studenten tweemaal meer reizen dan was voorspeld, zodat het niet meer dan terecht lijkt de prijs fors te verhogen. Hij heeft geen geld, dus zal hij op een andere manier water bij de wijn moeten doen. Zijn voorstellen tot nu toe zijn echter heel mager: omzetting van de verplichte kaart in een vrijwillige kaart, bij voorbeeld. Van de NS kan natuurlijk niet worden verwacht dat zij een vrijwillige kaart voor het tarief van een verplichte kaart verkopen.
Tot overmaat van ramp heeft Ritzen inmiddels ook oude medestanders verloren: de milieubeweging en andere pleitbezorgers van het openbaar vervoer. Vertegenwoordigers van hen, verenigd in de Initiatiefgroep Wijs op Weg, wijzen erop dat niet is onderzocht wat het effect van de OV-Studentenkaart is geweest op de uitstoot van schadelijke gassen en het energieverbruik.
Anders dan bij de NS zijn de gevolgen van de kaart voor het stadsvervoer niet in kaart gebracht. Dat terwijl de sterke indruk bestaat dat studenten in groten getale hun fiets hebben verruild voor de stadsbus -in Groningen schrijft de politie een scherpe daling van het aantal gestolen fietsen weliswaar toe aan een speciale reclamecampagne, maar daar kunnen vraagtekens bij worden gezet.
Ook voor de lange termijn is het maar de vraag of de OV-Studentenkaart de belangen van het openbaar vervoer dient, vinden de milieugroepen. De ‘mobiliteit’ neemt toch al toe en in recente overheidsplannen is juist vastgesteld dat daaraan een halt moet worden toegeroepen.
Van de zijde van studentenorganisaties is het inmiddels ver- dacht stil. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft zichzelf buiten de discussie geplaatst met een eisenpakket dat kan worden samengevat als ‘zelfde kaart, maar dan voor minder geld en bovendien vrijwillig.
Maar ook de Tweede Kamer zit met de handen in het haar, getuige de voorstellen van enkele leden. Zo wil Peter Lankhorst (Groen Links) dat studenten kunnen kiezen tussen een weekendkaart en een weekkaart — daarbij vergetend dat het bestaansrecht van de OV-Studentenkaart vervalt wanneer er alleen ‘lustvervoer’ mee wordt betaald.
Ook een voorstel van PvdA-woordvoerder Tineke Netelenbos, die via een magneetkaart het aantal te reizen kilometers wil beperken, is weinig realistisch.
Wie ziet hoeveel voeten het in de aarde heeft de Amsterdamse metrostations met poortjes af te sluiten, kan de gang van zaken voorspellen als alle Nederlandse trein- perrons slechts via ‘sluizen’ toegankelijk mogen zijn.
Waarschijnlijk heeft de complete kaart haar langste tijd gehad. Als de tekenen niet bedriegen, hebben studenten vanaf 1 september 1994 een kaart met beperkte rechten. Dat zal hen wat minder kosten dan nu, maar relatief zijn ze veel duurder uit.
Ze betalen dan met terugwerkende kracht de rekening van al die kilometers die de laatste jaren tè goedkoop zijn afgelegd.