Een leger van advocaten staat in de startblokken als dinsdag in de VS de stemlokalen opengaan voor de presidentsverkiezing. De massale inspanning van de balie legt het fundament voor wat kan uitgroeien tot een herhaling van Bush vs. Gore — een kakofonie van rechtszaken eindigend met een controversieel arrest van het federale Supreme Court.
De Republikeinse Partij trainde een ongespecificeerd aantal advocaten om de stemprocedures in 30.000 cruciale stembureaus te volgen, deels door postende partijvrijwilligers telefonisch van advies te voorzien.
De Democratische Partij rekruteerde tienduizend pro bono advocaten, die in dezelfde districten paraat staan om onregelmatigheden te registreren en aan te kaarten. Vijf gespecialiseerde advocatenteams staan bovendien klaar om meteen af te reizen naar staten waar juridische complicaties, zoals hertellingen of fraudebeschuldigingen, dreigen.
Linkse organisaties, samenwerkend onder het motto Election Protection, brachten zesduizend advocaten en duizenden andere vrijwilligers bijeen om kiezers in arme districten bij te staan. De conservatieve Republican National Lawyers Association, niet direct gelieerd aan de partij, heeft circa duizend advocaten in stelling gebracht.
In 2000 maakte de Supreme Court na 36 dagen een einde aan het handmatig tellen van ponskaarten die door telmachines in Florida waren uitgespuugd. Bush won de staat, en het presidentschap, met een verschil van een paar honderd stemmen. Een herhaling van dit gekkenhuis is allerminst uitgesloten — de eerste rechtszaken lopen al.
In circa tien belangrijke staten beloven de marges wederom klein te zijn, en kan juridische actie dus groot effect hebben.
Nog steeds stemmen 32 miljoen Amerikanen met ouderwetse ponskaarten, inclusief vijf miljoen in de cruciale staat Ohio. Over de vraag hoe die ponskaarten precies moeten worden geteld ontbreekt nog steeds eenduidigheid. Veel gemeenten introduceren dit jaar nieuwe technieken met alle problemen van dien.
Duizenden vrijwilligers hielpen de afgelopen maanden honderdduizenden nieuwe kiezers te registreren, soms op kwestieuze of frauduleuze wijze. De VS kennen geen burgerlijke stand, en procedures rond registratie en verificatie van stemrecht variëren per staat, soms per gemeente. Omdat partijvertegenwoordigers de legitimiteit van kiezers ter plekke mogen aanvechten, zullen stembureaus te maken krijgen met juridisch getouwtrek en vertragingen. Een nieuwe landelijke wet verplicht bureaus twijfelachtige kiezers een ‘voorlopig stembiljet’ te geven, waarover naderhand nog kan worden gesteggeld. Maar lange rijen zullen direct leiden tot boze kiezers en rechtszaken over langere openingstijden.
Risicofactor is ook het aantal schriftelijke stemmers, dat belooft fors te groeien.
Juridisch vuurwerk zal tot slot ook ontstaan als kiezers in Colorado een referendum aannemen om het winner-takes-all-principe voor deze staat direct af te schaffen. De terugwerkende kracht van die beslissing, die kan uitmaken wie het Witte Huis gaat bewonen, zou zeker worden aangevochten tot en met de federale Supreme Court.