De grote motivatie van de regering-Bush om sjoemelende managers aan de schandpaal te nagelen, kan komend jaar de grootste zorg worden van Ahold-managers die verantwoordelijk waren voor fouten in de boekhouding.
Sinds de boekhoudschandalen rond Enron en Worldcom, en de koersdalingen die erop volgden, doen Amerikaanse wetshandhavers alles om te benadrukken dat zij hen die het vertrouwen van investeerders beschamen achter de tralies willen hebben. Nieuwe en strengere wetten en regels, een speciale ‘presidentiële task force‘ en veel publiek tromgeroffel onderstrepen de laatste maanden dat het de Amerikanen ernst is om aan het gerommel met jaarcijfers een einde te maken.
Afgelopen woensdag kregen Ahold-managers een ongevraagde demonstratie van deze daadkracht, toen Justitieminister John Ashcroft nieuwe aanklachten bekend maakte tegen vier voormalige managers van voormalig KPN-partner Qwest.
Meer dan 150 justitiële onderzoeken zijn tot nu toe al geopend, zei de minister bij die gelegenheid. Tweehonderd managers en accountants zijn al aangeklaagd, van wie zestig inmiddels zijn veroordeeld of in een schikking hebben beloofd te getuigen tegen hogere echelons. ‘Onze boodschap is helder,’ zei de minister: ‘Geen directeur staat boven de wet.’
Amerikaanse wetten, eind vorig jaar dankzij de Sarbanes-Oxley-Act verder aangescherpt, voorzien in strenge straffen tegen eenieder die, al of niet doelbewust, zijn handtekening zet onder winstcijfers waarvan hij weet dat ze onjuist zijn en dus Amerikaanse beleggers misleiden. Justitie kan tegen hen gevangenisstraffen van vijf tot twintig jaar eisen en boetes van miljoenen dollars. Daarnaast mag bovendien ook de waakhond van de beurzen, de Securities and Exchange Commission (SEC), zijn tanden in verdachten zetten. De SEC kan niet alleen ‘ten onrechte ontvangen verdiensten’ (salaris, bonussen, aandelenopties en dergelijke) terugvorderen, maar kan daarbovenop geldboetes eisen en een verbod op het leiden van beursgenoteerde bedrijven.
Enige geruststelling voor Ahold-topmannen is misschien dat gretige Amerikaanse advocatenkantoren, die namens toekomstige cliënten alvast gedupeerde aandeelhoudersclaims voorbereiden, dáár zullen zoeken waar het meeste te halen valt: niet in de leeggeprocedeerde zakken van oud-bestuurders, maar in de restanten van wat ooit een trotse internationale onderneming was.