Nu gewone advertenties op internet niet genoeg geld meer opleveren, rukken agressieve ‘pop-ups’ op. Een universeel filter brengt redding voor websurfers: het verwijdert in een klap álle reclame — en desgewenst al het andere wat hen op websites niet aanstaat.
Menig websurfer krijgt de laatste tijd het gevoel dat er iets mis is met zijn computer. Onverwacht, en zonder aanwijsbare aanleiding, duiken op het scherm plotseling allerlei paginavullende advertenties op. Soms springen ze je recht in het gezicht, soms openen ze zich stilletjes op de achtergrond, om pas zichtbaar te worden wanneer de gebruiker Netscape of Internet Explorer probeert te verlaten. Soms is dat laatste zelfs onmogelijk: sluiten van het ene advertentievenster roept automatisch de volgende op.
De nieuwe golf van agressieve reclame is voor webgebruikers de meest tastbare aanwijzing dat de bedrijfseconomische internetzeepbel uiteen is gespat. In het businessplan van menige website vormden advertenties ooit de belangrijkste inkomstenbron. Maar inmiddels zijn de meeste dot-coms wel door hun reclamebudget heen, terwijl andere bedrijven ontdekken dat webadvertenties niet de marketingdroom zijn die hen was beloofd: buttons en banners worden maar zelden aangeklikt, en naarmate websurfers het net langer gebruiken, leren ze steeds beter knipperende reclameboodschappen te negeren.
Nog steeds zijn gratis diensten op internet de norm — maar de gebruiker krijgt in ruil daarvoor steeds nadrukkelijker reclame in zijn gezicht gedrukt. De agressieve pop-up- advertentie is het nieuwste wapen in de voortgaande strijd om de aandacht.
Nog maar kort geleden beperkte het gebruik van pop-ups zich tot pornografische of anderszins wat dubieuze sites. Maar sinds kort moeten ook gebruikers van respectabele websites, zoals die van de New York Times, zich ongevraagde, schermvullende reclame laten welgevallen.
`Het aanbieden van effectieve reclamemogelijkheden stelt ons in staat onze gebruikers gratis van nieuws te voorzien,’ zo verklaart Scott Meyer, general manager van NYTimes.com, de beslissing om zijn lezers met spontaan openende reclamevensters lastig te vallen. `En pop-up-advertenties worden door onze adverteerders zeer hoog gewaardeerd.’
Maar in wat op een interessante wapenwedloop begint te lijken, slaan creatieve webprogrammeurs steeds inventiever terug. In zijn vrije tijd produceerde de Amerikaanse programmeur Scott Lemmon bijvoorbeeld de Proxomitron, zoals hij zijn uitvinding doopte. De vinding lijkt op het beruchte rakettenschild van de Amerikaanse president Bush, maar met twee belangrijke verschillen: het digitale schild tegen pop-ups uit cyberspace wérkt, en het is bovendien helemaal gratis.
Lemmon zag met lede ogen aan hoe de opkomst van reclame, tezamen met allerlei flitsende maar nutteloze foefjes, zijn verblijf op internet steeds ergerlijker maakte. Websurfen, meent hij, is langzamerhand nog het best te vergelijken met ‘het lezen van een boek midden op Times Square op oudejaarsavond’. Dus zette hij zich aan de taak een kleine maar doeltreffende oplossing te vinden.
Het resultaat is de Proxomitron, een Windows-programmaatje dat zich na het starten van de computer nestelt in een hoekje van het geheugen. Anders dan een groen driehoekje in de grijze statusbalk, onderin het scherm, is er niets van te zien.
Pas wanneer de gebruiker een webpagina opvraagt, komt het programma in actie. Geen pagina-onderdeel ontgaat de keuring van de Proxomitron. Wanneer de website probeert een pop-up-venster te openen, wordt het commando simpelweg onderschept en vervangen door een betekenisloze code. De rest van de webpagina vervolgt ongehinderd zijn weg naar het beeldscherm.
In feite is de Proxomitron een universeel webfilter — het onschadelijk maken van pop-up-commando’s is maar één van de ontelbare mogelijkheden om agressieve webpagina’s te temmen: elk woord of commando kan worden geëlimineerd of vervangen — ook plaatjes met de afmetingen van een typische internetadvertentie. Wie het programma met de standaardopties installeert, kan daardoor een klein wonder ervaren: websurfen zonder ook nog maar één advertentie te hoeven zien.
Voor de hobbyist lonken nog veel meer mogelijkheden: een paar muisklikken zijn genoeg om voortaan bewegende plaatjes te bevriezen, jengelende achtergronddeuntjes tot zwijgen te brengen en slecht leesbare lettertypen om te zetten. Websurfers die zich zorgen maken over hun privacy kunnen over-nieuwsgierige webpagina’s beletten op de achtergrond gegevens te verzamelen. En indien gewenst kunnen alle filters in een keer tijdelijk worden uitgezet.
De Proxomitron, of opvolgers die voor gewone gebruikers nog nét iets vriendelijker zijn, geven de macht terug aan de surfer. En zolang digitale advertenties als zodanig herkenbaar zijn, blijft in principe de mogelijkheid open reclame van beeldschermen te weren. Uiteindelijk zet de Proxomitron daarmee natuurlijk wel de bijl aan de wortel van het systeem: wanneer advertenties niet meer worden bekeken, zullen websites er nog maar moeilijk aan kunnen ontkomen om surfers zelf de rekening te presenteren.
Maar tot het zover is, is reclameloos websurfen een aangename ervaring.