Menu Close

Moment van waarheid voor stockopties

Staatscourant, augustus 2002

Geïnspireerd door kelderende aandelenkoersen gingen Amerikaanse politici akkoord met strenge antifraude-wetten. De komende weken moet blijken of Amerikanen bereid zijn ook de geliefde stock optie aan de kant te doen.

WASHINGTON — Een beetje sneu was het wel voor George Bush. Telkens wanneer de Amerikaanse president de afgelopen weken probeerde de glijvlucht van aandelenkoersen te stoppen, was het effect omgekeerd.

Eind juni toonden Amerikaanse televisiestations hoe de president, in hartje Wall Street, een strenge rede hield over corporate responsibility — een woordspeling die de acties van directeuren plaatst in het licht van ‘collectieve verantwoordelijkheid’. Maar onder zijn hoofd was aan duikelende koersen te zien dat investeerders niet onder de indruk waren.

Vorige week was het wederom raak: terwijl de president in Washington met groot ceremonieel zijn handtekening zette onder een nieuwe wet tegen misleidend boekhouden, begonnen in New York aandelen hun nieuwe glijvlucht.

In een mum van tijd nam een zeldzaam eenstemmig Congres wettelijke regels aan waarvan het jarenlang niets had willen weten. Met 522 stemmen voor en drie tegen aanvaardden volksvertegenwoordigers een wet die een maand geleden nog onhaalbaar leek. Zo hevig was de vloed aan amendementen, dat het leek alsof geen ingreep de afgevaardigden te dol was om de beurzen (en hun kiezers) tot bedaren te brengen.

Maar nu de stofwolken zijn opgetrokken, rijst de vraag of investeerders hun vertrouwen zullen herwinnen — vooral wanneer volgende week een belangrijke deadline verstrijkt.

‘Het tijdperk van lage maatstaven en valse winsten is voorbij,’ verklaarde president Bush plechtig, terwijl hij zijn handtekening zette onder wat hij zelf noemde ‘de grondigste hervormingen van bedrijfsregulering sinds Franklin Roosevelt’. In onvervalste campagnetaal voegde hij eraan toe: ‘Geen mooie dealtjes meer voor bedrijfscriminelen, maar flinke gevangenisstraffen.’

De Corporate Accountability Act, die Bush deels tegen heug en meug ondertekende, bevat inderdaad een aantal ingrijpende maatregelen. Zo verliezen accountants hun systeem van zelfregulering en krijgen ze in plaats daarvan een nieuw toezichthoudend orgaan, waarin niet-accountants in de meerderheid zullen zijn. De nieuwe toezichthouder, opererend onder de paraplu van de Securities and Exchange Commission (SEC), zal in de toekomst de regels bepalen waaraan accountants zich moeten houden. Het nieuwe orgaan zal zelf controleren of dat ook echt gebeurt. Ook buitenlandse accountantskantoren zullen aan de nieuwe regels moeten voldoen, als ze tenminste de boeken controleren van bedrijven die op Wall Street worden verkocht.

Eén van de belangrijkste regels is echter al vastgelegd: een accountantskantoor dat voor een bedrijf de boeken controleert, mag de directie van dat bedrijf geen andere diensten meer verlenen. Het combineren van accountancy met lucratiever sectoren, zoals automatisering, consultancy of juridisch advies, is in principe dus verleden tijd. In principe, want naast de nieuwe toezichthouder kan ook de Raad van Commissarissen van het bedrijf ontheffing verlenen.

Zowel de taken als het budget van de algemene beurswaakhond, de Securities and Exchange Commission, worden flink uitgebreid. Veel vaker dan nu moet de SEC in bedrijven controleren of de regels ook echt worden nageleefd. De waakhond, die volgens velen de laatste jaren een kwijnend bestaan leidde, krijgt er in één klap tweehonderd miljoen dollar bij — veertig procent van het huidige budget. Dat geld moet zorgen voor nieuwe computers en tweehonderd nieuwe rechercheurs.

Ook de SEC moet werken aan nieuwe regelgeving. Beursanalisten moeten beter worden afgeschermd tegen druk van investeerders uit de eigen bank, omdat de bestaande schotten onvoldoende blijken te werken. Andere regels zullen analisten moeten dwingen om bij elk koop- of verkoopadvies hun eigen belang bij de transacties te openbaren.

Hoofddirecteuren van bedrijven met een omzet van meer dan 1,2 miljard dollar zullen zwart op wit moeten verklaren dat hun jaarcijfers naar eer en geweten zijn verstrekt. Dat document maakt, als later blijkt dat de cijfers niet klopten, strafrechtelijke én civielrechtelijke vervolging eenvoudiger. Maximumstraffen voor het misleiden van aandeelhouders of het vernietigen van cruciale documenten zijn verhoogd van vijf of tien jaar tot twintig jaar in de gevangenis; boetes kunnen oplopen tot 25 miljoen dollar. Aandeelhouders kunnen tot vijf jaar na dato schadevergoeding eisen, waar voorheen drie het maximum was.

Toch knaagt, ondanks strengere regels en ondanks tv-beelden van directeuren die in handboeien worden weggevoerd, twijfel over de vraag of álle gaten nu zijn gedicht. Volgens sommigen ontbreekt immers één cruciale ingreep: één die paal en perk stelt aan het gebruik om medewerkers, maar vooral directeuren, met opties op aandelen te belonen.

Stock opties vormden één van de grootste pijlers onder de ‘nieuwe’ Amerikaanse economie. Ze garanderen dat directies handelen in het belang van aandeelhouders, is de gedachte. Bovendien stellen ze kleine, nog jonge bedrijven in staat managers te lokken met grote, zij het voorlopig virtuele vergoedingen.

Maar volgens critici overschaduwen de nadelen van stock opties inmiddels de voordelen, nu directeuren meer interesse lijken te hebben voor stijgende aandelenkoersen dan voor de gezondheid van hun bedrijf. Om de balans terug te brengen, betogen zij, moeten bedrijven gedwongen worden de dagwaarde van uitgekeerde opties ten laste te brengen van de winst, zodat de omvang van de optieregelingen voor iedereen zichtbaar wordt.

Pas na het zomerreces, begin september, beslist de Senaat of zij ook deze controversiële maatregel aan het arsenaal wil toevoegen. Of ze dat doet, zal afhangen van wat er in de tussentijd met de aandelenkoersen gebeurt.

Veertien augustus wordt daarom niet alleen voor Amerikaanse investeerders, maar ook voor bedrijfsdirecteuren de dag van de waarheid: die dag zullen bijna duizend van hen voor het eerst persoonlijk garant moeten staan voor de juistheid van oude en nieuwe jaarcijfers.

Misschien dat deze 14de augustus ongemerkt voorbijglijdt. Maar misschien ook dat het die dag ‘winstcorrecties’ gaat regenen. De Dow Jones op 15 augustus zal mede uitmaken of de stock optie in Amerika nog een grote toekomst heeft.

Related Posts