Voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis onderging kort geleden een gevangene een succesvolle harttransplantatie — een medische ingreep die belastingbetalers in de staat Californië ruim een miljoen euro kostte. Maar als de huidige trend doorzet, zullen de komende jaren nog vele van zulke dure ingrepen volgen.
In toenemende mate worden Amerikaanse gevangenissen geconfronteerd met een onverwacht bijeffect van de omarming van zware gevangenisstraffen: vergrijzende gedetineerden, met in hun kielzog explosief groeiende uitgaven voor medische kosten.
Gezondheidszorg voor de 157.000 Californische gevangenen, aldus de autoriteiten, zal dit jaar 760 miljoen euro kosten — bijna vijfduizend euro per gevangene en tweeënhalf keer zo veel als vier jaar geleden.
De snelle toename van de gemiddelde leeftijd is het indirecte gevolg van een in 1994 door Californiërs aangenomen wet. Op grond van de wet, bekend onder de van het honkbalspel afgeleide naam ‘drie slag en je bent uit’, krijgen recidivisten automatisch een tientallen jaren durende gevangenisstraf, ook voor relatief kleine vergrijpen.
Bijna zevenduizend gevangenen zitten inmiddels op grond van de Californische wet een levenslange gevangenisstraf uit — het merendeel voor niet-gewelddadige misdrijven. Nog eens vele duizenden zitten voor 25 tot 50 jaar vast. Sommigen van hen belandden voor tientallen jaren achter de tralies nadat ze, na twee keer eerder veroordeeld te zijn, betrapt werden op het stelen van een schroevendraaier of een paar koekjes.
Veel gedetineerden zijn verslaafd geweest, en zijn in die periode besmet geraakt met geelzucht of aids — veelal chronische ziekten die op de lange termijn tot enorme gezondheidsuitgaven leiden.
‘Dit zijn dingen waar we 25 jaar geleden niet aan dachten,’ noteerde de New York Times uit de mond van Scott Chavez, vice-voorzitter van de National Commission on Correctional Health Care. ‘De kosten kunnen hoog worden, maar niemand kan nog voorspellen hoe hoog precies.’
Voorstanders van de lange gevangenisstraffen tonen zich vooralsnog niet onder de indruk.
‘Het is de prijs voor het veilig houden van onze samenleving,’ aldus de Republikeinse politicus die zijn handtekening onder de groeiende gevangenisbegroting moet zetten. ‘Niemand heeft ooit gezegd dat het goedkoop zou zijn om mensen opgesloten te houden.’