Ook in de wetenschappelijke wereld maakt men zich druk over Censuur. DELTA, Het blad van de TU-Delft, besteedt twee pagina’s aan de perikelen rond auteursrechten op de universiteiten.
Niet lang geleden heeft het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen een ontwerp Rechtspositiereglement Wetenschappelijk Onderwijs openbaar gemaakt, waarvan de inhoud doet vermoeden dat onderzoekers aan een universiteit het auteursrecht over hun publicaties dreigen kwijt te raken aan hun werkgever. Dat zou ook gaan gelden voor computerprogramma’s of uitvindingen.
Nu stond al vele jaren in de Auteurswet dat “indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, (..) als de maker van die werken wordt aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd. ” Maar tot nu toe eiste de Universiteit dit recht vrijwel nooit op. Op basis van gewoonterecht wees de rechter tot nu toe dan ook twee keer een wetenschappelijk medewerker aan als maker in de zin van de wet, en niet diens Universiteit.
De Nijmeegse Auteursrechtspecialist prof.mr. D.W.F. Verkade heeft nu de handschoen tegen de ministeriële plannen opgevat. ’’In strijd met de wet, misleidend, in strijd met fundamentele academische beginselen en tradities, contra-productief en per saldo ongunstig voor de begroting’’, zo betoogt hij in het NEDERLANDS JURISTENBLAD. Het nieuwe reglement laat slechts twee rechten expliciet in handen van de wetenschappelijke auteur: het recht op naamsvermelding, en het recht zich te verzetten tegen wijzigingen. De rest, concludeert hij, vervalt blijkbaar aan de Universiteit. “Daarmee zou de universiteit zich het recht verwerven te beslissen of een artikel wel of niet wordt gepubliceerd. Censuur dus.” De repliek van het Ministerie, dat niemand de reglementen als censuurmiddel wil gebruiken, verwerpt Verkade door te stellen dat het wel kán.
DELTA somt tenslotte nog een aantal potentiële juridische hobbels op.
“Gaat de Universiteit nu ook de kósten van thuiswerken vergoeden (werkkamer, computer)? En kan men van armlastige AIO’s verwachten dat zij het zet- en drukwerk voor hun proefschrift betalen, terwijl de opbrengst naar de Universiteit verdwijnt? En wat gebeurt er met hoogleraren in deeltijd?”
“Je ziet de rechtszaken al aankomen”, stelt de auteur duidelijk verlekkerd vast.